Czy anhydryt jako jastrych podłogowy jest szkodliwy? Obalamy najczęstsze mity

Anhydryt – co to jest? W ostatnich latach wokół anhydrytu (anhydryt w znaczeniu jastrych anhydrytowy, częściej ze spoiwem gipsowym niż z anhydrytowym ) narosło wiele kontrowersji. Wyszukiwane hasła, takie jak anhydryt szkodliwość czy anhydryt rakotwórczy, pokazują, że wśród inwestorów i wykonawców pojawiły się obawy dotyczące bezpieczeństwa tego materiału budowlanego. Czy faktycznie istnieją zagrożenia zdrowotne związane z tymi popularnymi podkładami podłogowymi? A może to jedynie mity wynikające z braku rzetelnych informacji? W tym artykule rozwiewamy wątpliwości i odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania

Anhydryt – co to jest i skąd pochodzi?

Anhydryt (CaSO₄), czyli bezwodny siarczan wapnia, występuje naturalnie w złożach mineralnych, często razem z gipsem. W języku potocznym mianem tym określany jest także jastrych anhydrytowy, choć najczęściej z anhydrytem, jako minerałem, nie ma nic wspólnego.

Anhydryt zastosowanie

Czysty, pochodzący ze złóż naturalnych, anhydryt jest szeroko stosowany w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym (E516), kosmetycznym i sporadycznie w budownictwie. Nasza firma jako jedyna w Polsce Centralnej i Południowo-Wschodniej specjalizuje się w profesjonalnym wykonawstwie wylewek z naturalnego anhydrytu – tutaj dowiesz się więcej o naszej ofercie!

W budownictwie mieszkaniowym niemal każda tego typu wylewka, poza Wolplan Alfa, jest wytwarzana z gipsu poreakcyjnego zwanego też syntetycznym. Jest on pozyskiwany metodą mokrego, suchego lub półsuchego odsiarczania spalin powstałych podczas spalania węgla w elektrowniach, elektrociepłowniach i ciepłowniach węglowych. Jednak tylko technologia mokra gwarantuje uzyskanie gipsu wysokiej czystości, który powinien zawierać minimum 95% gipsu (CaSO₄·2H₂O), co jest kluczowe dla jakości wylewki anhydrytowej. W zasadzie największe polskie elektrownie węglowe od co najmniej dwóch dekad odsiarczają dym metodą mokrą i dostarczają gips syntetyczny do wytwarzania wylewek gładzi, tynków płyt gipsowych itp.

W tym miejscu warto odnotować pozytywne dla środowiska skutki odsiarczania dymu. Po pierwsze ograniczono zjawisko kwaśnych deszczy, degradujących lasy i pola. Po drugie, czysty i spełniający kryteria gips syntetyczny nie zalega na hałdach.

Jednak konsumenci mają prawo oczekiwać, że materiały budowlane dostępne na rynku spełniają najwyższe standardy czystości zgodnie z obowiązującymi normami. W tym kontekście istotne jest to, że metoda sucha i półsucha generuje gips o zbyt wysokim poziomie zanieczyszczeń. Przez co surowiec jest zbyt szkodliwy dla ludzi, a w związku z tym nie może być stosowany do wytwarzania materiałów budowlanych przeznaczonych do budownictwa mieszkaniowego.

Graniczne kryteria jakości gipsu stosowanego w mieszkaniówce

Źródło, dnia 02.10.2025r.: https://bibliotekanauki.pl/chapters/16729244.pdf

Metody odsiarczania spalin i jakość gipsu poreakcyjnego w kontekście zastosowań

Metoda mokra wapienna

Rafinacja w metodzie mokrej to dość kosztowny proces.Obejmuje:

Gips z metody mokrej po rafinacji nadaje się do produkcji wysokiej jakości tynków oraz posadzek.

Metoda półsucha (np. metoda z wtryskiem wapna, reaktor cyrkulacyjny)

Rafinacja w tej metodzie obejmuje:

Rafinację wykonuje się sporadycznie, ale nawet po rafinacji gips ten rzadko nadaje się do jastrychów. Jednak jest wykorzystywany w cementowniach.

Metoda sucha (np. natrysk sorbentu, metoda wapniowo-sodowa)

Zwykle nie podlega rafinacji, ponieważ jego jakość jest zbyt niska.

Nie nadaje się do budownictwa mieszkaniowego – najczęściej stosowany do rekultywacji terenów, w górnictwie i jako dodatek w cementowniach.

Anhydryt posadzka – czy jest szkodliwa?

Mit: Anhydryt jest rakotwórczy

Fakty: Nie ma dowodów na rakotwórcze działanie czystego anhydrytu stosowanego w wylewkach. Jednak warto wybierać zaufanego dostawcę, bo na rynku jest dużo taniego spoiwa niskiej jakości. Ponadto niepokój budzą badania Politechniki Częstochowskiej, które wykazały podwyższoną zawartość rtęci w płytach gipsowych oraz w dwóch produktach sypkich (prawdopodobnie gładzie lub tynki).
Choć nie są to wylewki, to należy zaznaczyć, że zarówno wymienione wyżej produkty, jak i wylewki zwane anhydrytowymi, są wytwarzane z gipsu syntetycznego pozyskiwanego w procesie mokrego odsiarczania spalin – technologii stosowanej w elektrowniach do oczyszczania gazów.

Klienci poszukujący do swoich domów wysokiej jakości, czystych anhydrytów mają do dyspozycji wylewkę z naturalnego anhydrytu Wolplan Alfa, ewentualnie wylewki z gipsu pozyskiwanego metodą mokrą wapienną, ale o wysokiej czystości: Baumit Alpha 2000, Baumit Alpha 2500, Knauf FE 50. Jednakże należy mieć na uwadze fakt, że oryginalne wylewki tych producentów powinny być dostarczone w workach lub silosach, co jest łatwe do zweryfikowania. Informacja słowna nie jest dowodem, że jest to oryginalna wylewka danego producenta.

Mit: Każdy anhydryt zawiera szkodliwe domieszki

Fakty: Nie każdy. Kluczowe znaczenie ma źródło pochodzenia i czystość surowca oraz jakość chemicznych domieszek, które są dodawane w procesie wytwarzania wylewki, aby poprawić właściwości anhydrytu. Jakościowo najlepsze wylewki posiadają certyfikat EMICODE EC1 PLUS, który jest swoistym dowodem, że spoiwo i domieszki są najwyższej jakości.

Wykonywana przez nas posadzka z naturalnego anhydrytu jest wolna od zanieczyszczeń typowych dla spalanego węgla. Posiada certyfikat EMICODE EC1 PLUS podobnie jak Baumit Alpha i Knauf FE 50. Jest bardzo bezpiecznym wyborem do domów i mieszkań.

Mit: Praca z anhydrytem zawsze jest niebezpieczna

Fakty: Czysty anhydryt jest bezpieczny dla zdrowia. Szkodliwe może być jednak wdychanie pyłu budowlanego powstającego podczas jego szlifowania, cięcia czy wiercenia otworów. Dzieje się tak głównie ze względu na zawartość krzemionki w kruszywie. Na podstawie przytoczonego badania nie można też całkowicie wykluczyć obecności metali ciężkich w pyle. Dlatego podczas prac z anhydrytem zawsze należy chronić drogi oddechowe przed pyłem.

Bezpieczną opcją jest anhydryt bez szlifowania. Wolplan Alfa nie wymaga szlifowania.

Mit: Wylewka cementowa jest bezpieczniejsza dla zdrowia niż anhydrytowa

Fakty: To popularne, ale błędne przekonanie. Wbrew obiegowej opinii, cement nie zawsze jest „czystszy” chemicznie od anhydrytu. Większość dostępnych na rynku cementów zawiera popioły lotne – produkt uboczny spalania węgla w elektrowniach. To właśnie w tych popiołach mogą znajdować się metale ciężkie, takie jak ołów, chrom czy kadm. Natomiast gips syntetyczny używany do produkcji wylewek anhydrytowych zawiera głównie tlenki metali, które są stabilniejsze i mniej szkodliwe dla zdrowia. Wyjątek stanowi tzw. cement „jedynka” 42,5 z dopiskiem „czysty”, który nie zawiera popiołów lotnych i jest wytwarzany wyłącznie z naturalnych surowców.

Podsumowując – zarówno wylewka cementowa, jak i anhydrytowa mogą być bezpieczne, o ile pochodzą od sprawdzonego producenta i mają potwierdzony skład. Nie rodzaj spoiwa, lecz jakość surowca decyduje o bezpieczeństwie.

Jak bezpiecznie pracować z posadzkami, które trzeba szlifować?

Podczas obróbki jastrychu kluczowe jest stosowanie środków ochrony osobistej, takich jak:

Dziwny zapach? – możliwe źródła i ich przyczyny

Jeśli w trakcie wykonywania prac płynny anhydryt ma dziwny zapach, to najczęściej oznacza, że zawiera zanieczyszczenia organiczne pochodzące z niespalonych resztek paliwa i popiołów lotnych. Takiego materiału w budynkach mieszkalnych stosować się nie powinno.

Anhydryt posadzka

Wokół anhydrytu narosło wiele mitów, ale fakty są jednoznaczne – wysokiej jakości posadzki z czystego surowca są bezpieczne i trwałe. Ważne jest także wybieranie wylewek certyfikowanych.